Photo by Sylwia Bartyzel on Unsplash

Wybory o Krakowie, nie o Polsce. Mieszkańcy chcą strefy czystego transportu, ale z korektami [SONDAŻ]

08 września 2026

Na kilka tygodni przed wyborami na prezydenta Krakowa, wśród najważniejszych problemów, mieszkańcy najczęściej wskazują kwestie typowo miejskie: dostęp do ochrony zdrowia, miejsca parkingowe i jakość powietrza. Z badania More in common dla Polityki Insight wynika, że kampania toczy się wokół spraw lokalnych, a nie ogólnopolskiej polityki. Większość krakowian popiera strefę czystego transportu, choć oczekuje zmian w jej kształcie.

Badanie powstało w szczególnym momencie. 24 maja 2026 roku w referendum odwołano prezydenta Aleksandra Miszalskiego, a przedterminowe wybory zaplanowano na 27 września. Fundacja More in Common na zlecenie Polityki Insight sprawdziła, co dwa miesiące po referendum jest dla krakowian najważniejsze, jak oceniają strefę czystego transportu i jakość powietrza oraz kogo widzą w fotelu prezydenta.

Mieszkańcy, którzy głosowali za odwołaniem Miszalskiego z funkcji prezydenta miasta, jako powody swojej decyzji wskazywali głównie: podwyżki cen biletów komunikacji publicznej (39%), zadłużenie miasta (35%), ogólne niezadowolenie z kierunku rozwoju miasta (31%), nepotyzm w miejskich spółkach (30%). Na SCT wskazało 26% badanych. SCT była ważnym czynnikiem mobilizującym, ale nie była główną przyczyną udziału w referendum i głosowania przeciw prezydentowi.

To wybory o Krakowie

Lokalny rys zbliżających się wyborów w Krakowie widać w hierarchii problemów, jakie trawią miasto według jego mieszkańców. Na czele są dostęp do ochrony zdrowia, liczba miejsc parkingowych i jakość powietrza. W dalszej kolejności znajdują się transport publiczny, dostęp do terenów zielonych i stan dróg. Jakość powietrza pozostaje jednym z kluczowych wyzwań miasta. W zestawieniu najważniejszych problemów zła jakość powietrza plasuje się znacznie wyżej niż same zasady funkcjonowania strefy czystego transportu.

Zgoda co do samego problemu smogu jest niemal powszechna w Krakowie: 91% badanych przyznaje, że zanieczyszczone powietrze może powodować problemy zdrowotne. Tyle samo uważa, że miasto powinno dbać o czyste powietrze. 64% zgadza się ze stwierdzeniem, że władze miasta powinny walczyć z zanieczyszczeniem powietrza, nawet jeśli będzie wiązało się to z dodatkowymi kosztami dla mieszkańców (przeciwnego zdania jest 27% badanych).

Wśród osób oceniających powietrze w Krakowie jako złej jakości jako przyczynę smogu najczęściej wskazuje gęstą zabudowę (50,1%) i spaliny samochodowe (48,7%). Transport samochodowy jest postrzegany jako jedno z ważnych źródeł zanieczyszczeń, choć nie jedyne.

Krakowianie chcą strefy czystego transportu, ale pod warunkami

Aż 72% mieszkańców zgadza się, że strefy czystego transportu są potrzebne, ale muszą być dobrze zaprojektowane. Spośród osób niepopierających obecnego modelu SCT tylko 13,8% deklaruje, że nie zaakceptowaliby strefy w żadnej formie. Reszta mówi raczej „tak, ale inaczej".

Copy of C8G_SCT ok ale zaprojektowane@2x.png

Co zwiększyłoby akceptację społeczną dla SCT? Najczęściej wskazywano niższe ceny biletów komunikacji publicznej (41%), uzależnienie ograniczeń od rzeczywistej emisji pojazdu, a nie wyłącznie od jego wieku (26%) oraz rozwój transportu publicznego (21,6%).

Krakowski spór o czyste powietrze nie toczy się między zwolennikami a przeciwnikami czystego powietrza, bo tę potrzebę podziela niemal całe miasto. Różnica zdań dotyczy tempa i sposobu wprowadzania zmian. Dla każdego, kto będzie rządził Krakowem, to dobra wiadomość: jest z czego budować porozumienie, jeśli mieszkańcy dostaną wpływ na kształt rozwiązań

- mówi Adam Traczyk z More in Common Polska.

Wciąż duży odsetek niezdecydowanych

Żaden z kandydatów nie zbudował zdecydowanej przewagi. Najwyżej notowany jest Łukasz Gibała (25,2%), dokładnie tyle samo wyniósł odsetek niezdecydowanych (25,2%). Na kolejnym miejscu znalazła się kandydatka KO i PSL Monika Piątkowska (15,3%), dalej Daria Gosek-Popiołek z Nowej Lewicy (8,7%), Michał Drewnicki z PiS (7,6%) oraz Aleksandra Owca z Razem (4,3%).

Nota metodologiczna:

Badanie ilościowe zrealizowała Opinia24 metodą CAWI/CATI (65/35) w dniach 6–19 sierpnia 2026 na reprezentatywnej (ze względu na płeć, wiek i wykształcenie) próbie mieszkańców Krakowa, N = 800. Opracowanie badania: Fundacja More in Common Polska dla Polityki Insight.

Grzegorz Dzięgielewski